Przez ponad 40-60 następnych lat nastąpiły wielkie zmiany i poszczególne rasy zaczęły się pojawiać i wyodrębniać. W Szkocji, krótkonogie, ostrowłose rasy ewoluowały w szeroki wybór form z oryginalnym psem wyglądającym jak cos pomiędzy Skye, a Cairn Terrierem... Od tego wczesnego teriera ze Szkocji wyodrębniły się dzisiejsze Skye, Szkockie, West Highland White i Carin Teriery. Ten stary typ był opisany w książce Yuatta, w ‘Yuatt o psach’ (1845), jako bardziej wysokonożny i mniejszy niż dzisiejszy Szkocki Terier, dość zbliżony rozmiarem do Westie, mający relatywnie krotka, mocna głowę, w kolorach od czarnego do białego, z przesłaniami i często pstrokatymi kolorami. Specjalne odniesienia do West Highland White Teriera, znaleźć można, w rożnych adnotacjach, białe teriery były wspomniane w 1800 przed Edwardsa w ‘Cynographia Britannica’. W 1812 przez Browna, w ‘Biograficznych szkicach i autentycznych anegdotach o psach’, gdzie nazwano grupę teriero-podobnych:’są dwa typy terierów. Ostrowłosy ze Szkocji i gładkowłosy z Anglii (...) Szkocki ‘terier’ jest generalnie niższy, często 12-14’’ wysoki z mocnym muskularnym ciałem i krótkimi, silnymi nogami, jego uszy są małe, jego głowa dość duża jak na proporcje ciała. Jego ścisk szczek ekstremalnie mocny’. Bell w ‘Historii brytyjskich czworonogów’ (1837) wspomina, ze:’Szkocki typ teriera był brudno-białowłosy’ i Martin w ‘Historii psa’ (1845) powiedział, ze ‘szkocki’ miał krótkie kończyny i sztywna okrywę w białym lub piaskowym kolorze. Gray w ‘Psach Szkocji’ (1891) mówi:’ Nie ma żadnych odniesień do terierów Szkocji, poza Dandie Dinmont i Skye Terierem’ a dalej stwierdza:’ Terier Poltallacha był traktowany jako odrębna rasa, ale raczej jako odmiana Szkockiego Teriera, niż osobna rasa’.

Powaga i zuchwałość - sir Landseer (1839)

Jest sporo dowodów w malarstwie, że rasa była zauważana i definiowana, tak wcześnie jak w epoce wiktoriańskiej dzięki obrazom sir Landseera, np. obraz ‘Powaga i zuchwałość’ ukazujący Westie,

Psy z wyżyn (1839)

oraz jego obraz nazywany czasem ‘Psy z wyżyn’ przedstawiający małego psa, o jasnym kolorze, szpiczastych uszach i czarnym nosie. W kolekcji obrazów zamku Cawder jest obraz Landseera, który mógłby przedstawiać małego, białego psa jak w ‘Powadze i zuchwałości’. Prawda jest taka, ze był to pies jednej z córek damy zamku.

Dandie Dinmont i jego teriery - Gourlay Steela(1865)

Inne prace zawierają Gourlay Steela ‘Dandie Dinmont i jego teriery’, który ukazuje trzy psy o jasnej barwie, podobne do Westie,

oraz John Emmsa ‘Kuc, terier i szczeniak Warrenera’ (1876),

który ukazuje sukę i młodego szczeniaka wyglądające jak Westy.

Nie ma żadnych danych na temat wystaw terierów, aż do 1860, gdzie nastąpiła klasyfikacja na Szkockiego Teriera i ‘białego Sky Teriera’. W 1863 Londyn zaproponował klasę dla ‘białego Szkockiego Teriera’. W późnym XIX wieku, wystawy psów stały się bardziej popularne, białe teriery stały się zauważalne i miały rożne nazwy w każdym rejonie. Były wystawiane jako Szkockie Teriery, Ostrowłose Teriery, Szkockie Teriery o Twardej Okrywie, Poltalocha, Reseneathy, Białe Szkockie Pittenweem Teriery, Cairny, Małe Skye itd. Aż do 1904 kiedy oficjalnie stały się, West Highland White Terierami wraz z utworzonym Klubem rasy ‘Malcolma Poltallocha’ w Arygleshire, od tego momentu mówi się o efektywniejszym rozwoju rasy. Osobniki rejestrowane w klubach były zdecydowanie jednymi z najwcześniejszych przedstawicieli i protoplastami rasy, jeśli nie pierwszymi wraz z Terierami ‘Poltallocha’ były podstawą i fundamentami dalszej hodowli. Ten typ był opisany przez kapitana Mackie, około 1891:’ Białe Poltallochy osiągają 16-20 lb. Zadziorny wygląd. Są bardzo aktywne, z białym włosem, są zwarte. Okrywa jest twarda, od jednego cala do dwóch długa poza głową gdzie jest krótsza, twarda i stercząca. Ciało jest pomiędzy zwartym, a długim, ale bardzo głębokie i stoi na krótkich o mocnej kości nogach, kończyny są proste o dobrym katowaniu, głowa długa, nos szeroki, często o cielistym kolorze, zęby ekstremalnie duże, jak na tak małego psa. Uszy są sterczące i pokryte krotka, jedwabista sierścią. Ogon dobrze osadzony, nieco zakrzywiony i noszony radośnie. Większość jest kremowo-biała, inne piaskowe lub białe z żółtymi albo kremowymi znaczeniami’. W tym opisie można zobaczyć początki wymagań wzorca dzisiejszego West Highland White Terrier`a.

Zdjęcie ulubionej jedenastki Poltallocha (późny XIXw.) pokazuje prototyp dzisiejszego Westie.

Są notatki, że psy tego typu były trzymane w posiadłości Malcolma Poltallocha przynajmniej od XIX wieku, jeśli nie wcześniej. Około 1860 wydarzył się wypadek podczas polowania, kiedy to Malcolm Poltalloch zastrzelił przez przypadek jednego z ulubionych terierów w piaskowym kolorze i od tego czasu hodował tylko biale. W artykule E.D. Malcolma w 1907 dodaje do opisu Mackiego, ‘Ale mężczyźni trzymali swoje psy nie na wystawy, a do pracy (...) W tych dniach dwie rzeczy i tylko dwie rzeczy były wymagane: zadziorność i objętość, by dostać się do ofiary. To spowodowało, ze ciało musiało być małe by dostać się do nory i ciało ma być ochraniane zębami, tak żeby móc walczyć, na mocnej i raczej długiej szyi i sterowane przez jak najsprawniejszy mózg. To spowodowało, ze stopy, lekko odgięte lepiej wydrapywały kamienie, niż totalnie proste jak u Foxterriera.’ Potem stwierdza:’ Ilość białego ubarwienia na żyjących terierach pokazuje, ze był to raczej preferowany kolor’ a potem mówi: ’Widziałem dobre egzemplarze należące do Ross-shire do Skye na Ballachulish na Jeziorze Leven, wiec, jest to rasa o długim rodowodzie a nie utworzona obecnie, pomyślałam, ze powinna być oddzielona od imienia ‘Poltalloch’ Mimo to, to Malcolm, który wpłynął na danie nazwy West Highland White Terrier w 1904.

We wczesnych latach 1900, Teriery Szkockie, Westy i Cairny mogły pochodzić z jednego miotu. W 1917r. Amerykańskie Towarzystwo Kynologiczne wydało postanowienie, ze żaden Cairn nie mógł być zarejestrowany, jeśli do trzeciego pokolenia włącznie w jego rodowodzie znajdował się Westie. Tow. Kynologiczne w Wielkiej Brytanii również, w 1924 wydało rozporządzenie, ze białe szczenięta w miotach, Cairnow, nie mogły być rejestrowane jako West Highland White Teriery. Pomiędzy 1880, a 1900 częsta była tendencja wydłużania głów ras pochodzących z ‘Szkockiej Krwi’. Ponieważ Westie stał się rasą autonomicznie odrębną, głowa ulegała skróceniu i czoło też, by bardziej przypominać przodków rasy. Do roku 1930 typ był dość solidnie ukształtowany Tom Horner w swojej książce o Terierach, z roku 1984 opisuje typ Westie jako:’... Nie tak nisko osadzony przy ziemi i krepy jak Szkocki, nie taki smukły jak Cairn. Jest mocno zbudowany z solidnymi kośćmi nóg średniej długości, które są umiejscowione pod ciąłem, tak wiec mimo, ze nie jest wysokim psem, nadal jest dobrze zarysowany...’ Opis Westie z książki Barbary Hand, z roku 1987, jest następujący: ’mały i zwarty, z dobrze zaznaczonym tyłem, nie powinien przywoływać skojarzeń z eleganckimi wysokonożnymi terierami...’ Westie można spotkać dość licznie na wystawach na całym świecie. Obowiązujące standardy AKC, FCI i innych federacji propagują niedużego- 28 cm w kłębie, zwartego 6-8,5kg, charakternego psa o białej i sztywnej okrywie włosowej oraz o energicznym ruchu. Jest popularnym psem towarzyszącym, niestety coraz mniej osobników poddawanych jest próbom pracy.

tłumaczenie: AXELA